पुणे: यावर्षी 16 मे पासून राज्यात सुरू होणाऱ्या जनगणना 2027 च्या पहिल्या टप्प्यात प्रगणकांना त्यांच्या घरोघरी भेटी दरम्यान विचारल्या जाणाऱ्या सर्व 33 प्रश्नांची उत्तरे नागरिकांना द्यावी लागणार आहेत. राहण्याची परिस्थिती, सुविधा आणि मालमत्तेची मालकी यावर आधारित प्रश्नांमध्ये घरांची सूची आणि गृहनिर्माण कार्ये समाविष्ट असतील. जनगणनेच्या कामांसाठी संपूर्ण महाराष्ट्रात 2.6 लाख अधिकारी तैनात केले जातील. 26 फेब्रुवारी रोजी जारी केलेल्या औपचारिक अधिसूचनेत म्हटले आहे की घर-सूचीचा टप्पा 14 जूनपर्यंत चालेल. 1 मे ते 15 मे दरम्यान स्वयं-गणना विंडो लोकांना घरोघरी भेटी देण्याआधी त्यांचे तपशील ऑनलाइन सबमिट करण्यास अनुमती देईल. “स्व-गणनेद्वारे भरलेले तपशील गृहभेटी दरम्यान सबमिशन केल्यानंतर व्युत्पन्न केलेल्या अद्वितीय संदर्भ क्रमांकाचा वापर करून प्रगणकांद्वारे सत्यापित आणि प्रमाणित केले जातील,” असे एका वरिष्ठ राज्य अधिकाऱ्याने बुधवारी TOI ला सांगितले. काही गृहनिर्माण संस्थांकडून असहकार आणि प्रतिकार टाळण्यासाठी या व्यायामाबाबत पुरेशी जनजागृती करावी, असे जिल्हा प्रशासनांना सांगण्यात आले आहे. वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, जिल्हा प्रशासन व्यायामासाठी सज्ज झाले असून जास्तीत जास्त सहभाग सुनिश्चित करण्यासाठी येत्या आठवड्यात जनजागृती मोहीम अधिक तीव्र केली जाईल.“जनगणना क्रियाकलापांना थांबवणे, अडथळा आणणे किंवा अयशस्वी होणे हा जनगणना कायदा, 1948 अंतर्गत फौजदारी गुन्हा आहे आणि दंड आणि तुरुंगवास यासह दंड होऊ शकतो. गृह मंत्रालयाने यावर जोर दिला आहे की सार्वजनिक आणि सरकारी अधिकारी दोघेही या राष्ट्रीय व्यायामास सहकार्य करण्यास कायदेशीररित्या बांधील आहेत,” अधिकारी पुढे म्हणाले.अधिकाऱ्यांनी सांगितले की मास्टर ट्रेनर, फील्ड ट्रेनर, गणक आणि पर्यवेक्षकांसाठी अनेक स्तरांवर विस्तृत प्रशिक्षण आयोजित केले जात आहे. डिजिटल प्लॅटफॉर्म आणि फील्ड सज्जता तपासण्यासाठी नमुना भागात पूर्व-चाचणीचे व्यायाम देखील केले गेले. “सर्व जनगणना कर्मचाऱ्यांना तटस्थता राखण्यासाठी, वैयक्तिक प्रश्नांना संवेदनशीलपणे हाताळण्यासाठी आणि डेटाची गोपनीयता सुनिश्चित करण्यासाठी संवेदनशील आणि प्रशिक्षित केले जात आहे,” असे एका राज्य अधिकाऱ्याने सांगितले.अधिका-यांनी जोडले की प्रगणकांना जनगणना संकल्पना आणि प्रश्नावलींची संपूर्ण माहिती आहे, तसेच डिजिटल प्लॅटफॉर्मचे तांत्रिक ज्ञान जसे की जनगणना व्यवस्थापन आणि देखरेख प्रणाली, हाऊसलिस्टिंग ब्लॉक (HLB) क्रिएटर आणि ऑपरेशन्स ॲप.अधिकाऱ्यांनी सांगितले की अचूक प्रतिसाद महत्त्वपूर्ण आहेत कारण या टप्प्यात गोळा केलेला डेटा 2027 मधील लोकसंख्येच्या गणनेसाठी आधार बनवेल. “मोजणी व्यायामाचे यश लोकांच्या सहकार्यावर अवलंबून आहे. लोकांनी प्रश्नांची उत्तरे द्यावीत आणि प्रगणकांना त्यांच्या भेटींमध्ये संयमाने मदत करावी,” असे एका अधिकाऱ्याने सांगितले.एक पोर्टल, एक संदर्भ आयडी अधिकृत स्व-गणना पोर्टलद्वारे कुटुंबांना जनगणना प्रश्नावली ऑनलाइन पूर्ण करता येईलहे पोर्टल घरांच्या यादीचे कामकाज सुरू होण्याच्या १५ दिवस आधी उपलब्ध असेललोक मराठीसह 16 भाषा, हिंदी आणि इंग्रजी आणि 14 प्रादेशिक भाषांमध्ये प्रतिसाद देऊ शकतात त्यांनी तपशील भरून कागदपत्र सादर करावेत प्रतिसादकर्ते त्यांचा सेलफोन नंबर वापरून लॉग इन करू शकतात आणि वन-टाइम पासवर्डद्वारे ते सत्यापित करू शकतातसबमिशन केल्यानंतर, आयडीसह एक पुष्टीकरण तयार केले जाईल जे भौतिक पडताळणी दरम्यान प्रगणकांद्वारे क्रॉस-चेक केले जाईल.प्रश्नावली मी इमारत क्रमांक, मजला, भिंत आणि छप्पर यासाठी वापरलेली सामग्री, संरचनेची स्थिती आणि वापर यांचा समावेश करेन.घरगुती तपशील I रहिवाशांची संख्या, घराच्या प्रमुखाचे नाव आणि लिंग, अनुसूचित जाती/जमाती/इतर स्थिती, मालकीची स्थिती आणि निवासस्थानांची संख्या देखील नोंदवली जाईल.मी पिण्याच्या पाण्याचे स्त्रोत आणि उपलब्धता, प्रकाश स्रोत, शौचालय प्रवेश आणि प्रकार, सांडपाणी आउटलेट, आंघोळीची सुविधा, स्वयंपाकघर उपलब्धता आणि LPG/PNG कनेक्शन यांचा समावेश करीनमालमत्ता आणि जीवनशैली निर्देशक I घरांना रेडिओ, टेलिव्हिजन, इंटरनेट ऍक्सेस, लॅपटॉप, कॉम्प्युटर, फोन आणि स्मार्टफोन आणि सायकल, स्कूटर आणि कार यांसारखी वाहने ताब्यात घेण्याबद्दल विचारले जाईल.अतिरिक्त माहिती I घरातील विवाहित जोडप्यांची संख्या, वापरण्यात येणारे मुख्य अन्नधान्य आणि संवादासाठी सेलफोन
मुख्य संपादक : सुनिल भंडारे पाटील